Oog in tand met de Leidse T. rex

Gepubliceerd op: maandag 27 juni 2016

Na de zomer verovert T. rex Trix een plekje in Naturalis. De allesverslindende dino wordt opgesteld in aanvalshouding, kop naar beneden en bek half open.

Eropuit Oog in tand met de Leidse T. rex

Vier medewerkers met rubber handschoenen verdringen zich om het bovendeel van de schedel van T. rex Trix, die ondersteboven in de werkplaats van het Amerikaanse Black Hills Institute van South Dakota ligt. Een houdt een schedeldeel op zijn plaats, de ander houdt een bidon met lijm vast en een derde is in de weer met een föhn. Hier wordt de laatste hand gelegd aan het dinosaurus-skelet van de Tyrannosaurus rex die vanaf 9 september in Naturalis wordt tentoongesteld in de expositie T. rex in Town.

Om de hoek staat het skelet van de T. rex opgesteld en overal in de werkplaats liggen verspreid onderdelen: tanden, wervels, schedelfragmenten en complete botten. ‘Het heeft wel iets weg van een autosloperij’, waarschuwde Naturalis-paleobioloog Anne Schulp, ‘van alles hebben ze reserve-onderdelen op voorraad.’ Op woensdag 15 juni onthulde hij tijdens een perspresentatie hoe T. rex Trix straks in Leiden wordt opgesteld. ‘In een dynamische en confronterende aanvalshouding. We zetten bezoekers oog in oog met de T. rex en kinderen zelfs oog in tand, om het zo dynamisch en spannend mogelijk te maken', aldus Schulp.

Het in 2013 in Montana uitgegraven 66 miljoen jaar oude skelet van de T. rex is in opdracht van Naturalis uitgeprepareerd en gemonteerd. 'De constructie is zo gemaakt dat we alle skeletonderdelen los kunnen uitnemen voor wetenschappelijk onderzoek', vertelt Schulp. Voor wetenschappers is Trix interessant omdat de botten heel goed geconserveerd zijn, nauwelijks vervormd zijn en veel interessante botaandoeningen, vergroeiingen en beschadigingen vertoont. Bovendien zijn in de schedel aanwijzingen gevonden dat de dino een relatief groot reukcentrum had. ‘De reukzin was heel goed ontwikkeld, je verstoppen voor een T. rex was heel lastig’, aldus dino-expert Pete Larson van het Black Hill Institute.

Volgens Larson is Trix een van de vier meest complete dinoskeletten met naar schatting 50 procent originele botten. De compleet ontbrekende rechterpoot is 'natuurgetrouw' nagemaakt door scans van de linkerpoot te gebruiken voor een spiegelbeeldige duplicaat met een 3D-printer. Trix krijgt wel grotendeels een kunstgebit, want de dolktanden zijn waarschijnlijk van de heuvel afgerold en door koeien vertrapt op de vindplaats in Montana. Van de kleine tandfragmenten zijn geen complete tanden te puzzelen, dus krijgt Trix afgietsels van tanden van andere T-rex-vondsten in haar bek. Wel krijgt Trix de echte schedel op haar kop, dat is een unicum in de museumwereld.

Trix krijgt in volle glorie op 26 augustus een feestelijke intocht in Leiden en wordt vanaf 9 september tentoongesteld in de expositie T. rex in Town. Hiertoe behoort ook het Dinolab, waarbij bezoekers kunnen meehelpen met het uitpreparen van fossielen van minstens vijf triceratopsen, plantenetende dinosauriërs die onderzoekers van Naturalis deze zomer op een vindplaats in Wyoming hebben opgegraven. T. rex in Town is een tijdelijke tentoonstelling in het Pesthuis, het grote museum van Naturalis aan de Darwinweg sluit vanaf 1 september haar deuren voor een ingrijpende verbouwing. Na 5 juni 2017 gaat Trix op reis en krijgt ze vanaf eind 2018 een plaats in de eregalerij van de nieuwe Dinosauriërzaal.

Rond de tentoonstelling T. rex in Town komen online lessen, zaalprogramma’s en workshops voor het basis en voortgezet onderwijs. Ook verschijnen er het prentenboek Jake en de T. rex door Thé Tjong-Khing, een spannend tienerboek T. rex Trix in Naturalis door Daan Remmert de Vries en de catalogus Onze T. rex van Marijke Besselink. De tentoonstelling is van 10 september 2016 tot en met 31 mei 2017 dagelijks van 10 tot 17 uur te bezoeken. Kaarten zijn alleen online te koop, volwassenen betalen 13,50 euro en jongeren tot en met 17 jaar 10 euro.

Extra informatie:
- Website over de expositie T. rex in Town
- Trailer van de expositie T. rex in Town op You Tube:
- Blogs van de Triceratops-expeditie 2016
- SchoolTV-filmpje over Timo de T. rex
- SchoolTV-filmpje over dinosauriërs
- Klokhuis-aflevering Dinosaurus


De T. rex bewonderen samen met Biologie Plus? Kom naar de landelijke NWT-conferentie van Biologie Plus op maandag 21 november en schrijf je in voor de excursie naar Naturalis.

foto Gert van Maanen door
Gert van Maanen